تاريخ : دوشنبه 31 تير 1387

انتقاد از تثبیت قیمت ها در بازار خودرو

بازدید برخی مسوولان و اعضای تحریریه روزنامه دنیای اقتصاد از شرکت ایران خودرو فرصت مناسبی بود تا هم از نزدیک با روند تولید در این شرکت آشنا شده و هم با منوچهر منطقی مدیرعامل آن به گفت و گو نشسته و به مسائل و حاشیه های اخیر بزرگ ترین خودروساز خاورمیانه بپردازیم.

مسائلی از قبیل کاهش تولید ایران خودرو طی سه ماه ابتدایی سال جاری و در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، فروش زمین های این شرکت و همچنین بحث ادغام خودروسازان داخلی از جمله مباحث مطرح شده در این زمینه بود که منطقی برای هر کدام توضیحاتی ارائه کرد.
ضرر 1000میلیاردی ایران خودرو
نگاهی به آمار تولید ایران خودرو طی سه ماه ابتدایی سال جاری به خوبی گویای افت تولید این شرکت است. کاهش تولید محصولاتی نظیر پژو روآ، پژو 405، پژو 206 و سمند طی این دوره زمانی نه تنها تاثیر مستقیم بر بازار گذاشت بلکه سیر صعودی قیمت ها را نیز رقم زد.
هرچند که مسوولان ایران خودرو در واکنش به این موضوع، شدت آن را انکار کرده و حتی در برخی مواقع به رغم وجود آمارهای رسمی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران درباره تولید خودرو، کاهش تولید بعضی خودروها را هم منکر می شدند.
این در حالی بود که وزیر صنایع و معادن چندی پیش به طور رسمی اعلام کرد که وزارت صنایع فرمان کاهش تولید را برای خودروسازها طی سه ماه ابتدایی امسال صادر کرده، تا بدهی آنها به قطعه سازان بیش از این انباشته نشود.
مدیرعامل ایران خودرو نیز در واکنش به کاهش تولید روآ اظهار کرده بود به دلیل کم شدن حاشیه سود این خودرو کاهش تولید آن در دستور کار شرکت قرار گرفته است. اما منطقی این بار در جمع اعضای هیات تحریریه دنیای اقتصاد دلایل جامع تر و کامل تری را در قبال بحث افت تولید قابل توجه بزرگ ترین خودروساز خاورمیانه ارائه داد. وی با اشاره به اینکه کمبود نقدینگی علت اصلی کاهش تولید سه ماه ابتدایی امسال در شرکت متبوعش بود گفت: نگاهی به جریان نقدینگی شرکت در سال گذشته از عدم تامین منابع مالی به نحو مناسب حکایت می کند.
وی افزود: ما طی سال 86 باید مبلغی مشخص را به قطعه سازان می پرداختیم که به دلیل کمبود نقدینگی انجام این مهم میسر نشد و تولید شرکت تحت تاثیر آن قرار گرفت. مدیرعامل ایران خودرو با تاکید بر اینکه جمع طلب های این شرکت به همراه ضررهایی که از بابت مسائل مختلف دامن گیر ایران خودرو شده به حدود هزار میلیارد تومان می رسد تصریح کرد: ما در اجرای برنامه های ستاد تبصره 13 سابق بیشترین نقش و عملکرد را داشتیم اما حالا که پولمان را از این ستاد طلب می کنیم به ما می گویند بروید از گمرک تاییدیه بگیرید. که این کار حدود چهار ماه طول خواهد کشید.
وی ادامه داد: ایران خودرو همچنین به ازای گازسوز کردن هر محصولش به طور متوسط 2/1میلیون تومان هزینه کرده و هم اکنون مجموع طلبش از شرکت گاز خودرو حدود 70میلیارد تومان است.
این گفته منطقی در حالی است که بنابر ادعای مسوولان سازمان بهینه سازی میزان یارانه در نظر گرفته شده برای گازسوز کردن هر خودرو تولید داخل، 625هزار تومان است. مدیرعامل ایران خودرو در این زمینه تاکید کرد: ما در زمینه گازسوز کردن محصولاتمان، به روز عمل کرده و کیت های نسل چهارم را که هزینه آنها حدود 350دلار بیشتر از کیت های نسل اول است روی خودروهای تولیدی سوار می کنیم که این کار، نقطه قوت ما در عرصه استفاده از تکنولوژی روز دنیا، به حساب می آید.
نگاهی به آمار استفاده از این نوع کیت ها نشان دهنده آن است که یارانه در نظر گرفته شده برای دوگانه سوز کردن خودروهای ما، نصف هزینه ای است که ایران خودرو در این زمینه صرف می کند به نحوی که با یک حساب سرانگشتی می توان گفت شرکت از این بابت نیز مبلغی حدود 260میلیارد تومان ضرر کرده است. این گفته منطقی نیز در شرایطی است که هم اکنون محصولات دوگانه سوز ایران خودرو و حتی سایپا، قیمتی فراتر از بنزین سوزها دارند و این موضوع به نحوی هزینه های اضافی احتمالی را جبران می کند.
مدیرعامل ایران خودرو همچنین از محقق نشدن 50میلیارد دیگر نیز حکایت کرد و گفت: به لحاظ آنکه ما در بخش صادرات، آمار نسبتا مناسبی داریم بنابراین مشمول مشوق های صادراتی می شویم این در حالی است که دولت این مشوق ها را که حدود 50میلیارد تومان برآورد می شود هنوز به ما پرداخت نکرده است.
ثبات قیمت ها، ثبات مشکل ها
حدود 6سال است که وزارت صنایع سیاست ثبات قیمت ها را در صنعت خودروسازی کشور اعمال می کند و این موضوع همواره مورد اعتراض خودروسازها بوده است. چرا که آنها معتقدند این ثبات، سبب شده، اختلاف قیمتی نسبتا شدید میان قیمت نمایندگی و بازار به وجود آید و گرانی در این زمینه حاصل شود. اما مدیرعامل ایران خودرو از جنبه دیگری نیز به این موضوع پرداخت.
وی گفت: ثبات قیمت ها آن هم در شرایطی که قیمت مواد اولیه در سطح جهانی روندی رو به رشد را طی می کند، سبب شد، تا ما نتوانیم هزینه ها را متناسب با این شرایط تعدیل کنیم و حتی برخی محصولاتمان به حاشیه ضرر رسیده است.
منطقی ادامه داد: با توجه به این شرایط، نقدینگی شرکت تعدیل پیدا می کند. یعنی 10 واحد هزینه می کنیم و 8 واحد به دست می آوریم و این مساله هم حدود 70میلیارد تومان به ما ضرر زده است. مدیرعامل ایران خودرو همچنین با اشاره به افزایش شدید نرخ یورو در ماه های پایانی سال گذشته گفت: 106میلیارد تومان نیز در این باب متضرر شدیم.
وی در ادامه افزود: با توجه به از دست دادن حاشیه سود بازار به دلیل ثبات قیمت خودرو، 400میلیارد تومان دیگر هم ضرر کردیم که وقتی جمع این ارقام(ضررها) را در نظر بگیریم، عدد عظیمی (1000میلیارد) به دست می آید و این عدد عظیم وقتی در مکانیزم شرکت جاری نشود و یا به صورت طلب بماند، بالاخره خود را جایی نشان خواهد داد.
به هر حال برای متعادل کردن هزینه ها باید حول و حوش 1000میلیارد تومان به سیستم شرکت تزریق می شد، که چنین نشد.
قطعه سازان نقدینگی بالایی می خواهند
طی چند سال اخیر حساب و کتاب های مالی میان خودروسازان و قطعه سازان به چالش و حتی بحرانی بزرگ تبدیل شده و در این میان ایران خودرو به لحاظ تنوع محصول، بیش از سایپا در این بحران نقش داشته است. به نحوی که هم اکنون بیش از 60درصد از بدهی 1000میلیاردی خودروسازها به قطعه سازان، به ایران خودرو مربوط می شود و همین موضوع یکی از دلایل کاهش تولید این شرکت به حساب می آید.
منطقی نیز به این موضوع اشاره کرد و گفت: در گذشته قطعه سازها از منابع مختلفی گشایش اعتبار می کردند و برای تهیه مواد اولیه از خارج در ابتدا بخشی از پول را می دادند و مابقی را نیز سال بعد می پرداختند در حالی که هم اکنون باید فی الفور تمام پول را پرداخت کنند و این موضوع نقدینگی بالایی را می طلبد. مدیرعامل ایران خودرو افزود: طبق محاسبات انجام شده، ما طی 3 ماه ابتدایی امسال پول بیشتری در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته به قطعه سازها پرداخت کردیم اما در عوض تولیدمان کمتر شده است که این موضوع از نیاز آنها به نقدینگی بیشتر حکایت می کند و نشان می دهد که خود قطعه سازها نیز با پولی که امسال به آنها داده ایم نمی توانند مانند سال گذشته قطعه تولید کنند.
محدودیت هم داریم
ورود مسائل سیاسی به عرصه اقتصادی کشور و تاثیر آن روی رابطه شرکت های ایرانی با کمپانی های خارجی و همچنین محدودیت های بانکی و عدم گشایش LCها، نیز از جمله مواردی است که کارشناسان امر از آن به عنوان موضوعی تاثیرگذار بر صنعت کشور یاد می کنند. در این میان صنعت خودروسازی کشور نیز به لحاظ آنکه برای تامین قطعات نیازمند شرکت های خارجی است از بازی های سیاسی بی نصیب نمانده و خودروسازها و قطعه سازها نیز گاهی تلویحا به آن اشاره دارند. مدیرعامل ایران خودرو در این زمینه گفت: سابقا برخی اقلام و قطعه ها را به طور مستقیم و بدون واسطه از منابع خارجی دریافت می کردیم اما در حال حاضر این پروسه به طور غیرمستقیم و با واسطه انجام می شود که در نهایت طولانی شدن سیکل کاری و تولید را در پی دارد. البته تعداد این قطعات محدود بوده و ما نیز به واسطه پایگاه های بین المللی که داریم این مشکل را برطرف خواهیم کرد.
کاهش تولید را جبران می کنیم
مدیرعامل ایران خودرو در ادامه گفته های خود با اشاره به اینکه کاهش تولید شرکت متبوعش در فروردین امسال، سیر صعودی و در اردیبهشت کاهش یافته، تاکید کرد: افت تولید ما در خرداد بسیار کمتر شد و طی ماه جاری و ماه آینده سعی در متعادل کردن آن داریم. در واقع هدف ما این است که ماه به ماه فاصله (GAP) افت تولید را کمتر کنیم. و در نهایت به تعادل برسیم. این گفته منطقی در شرایطی است که ایران خودرو طی 3 ماه ابتدایی سال جاری و در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش تولید 12درصدی را تجربه کرد و این کاهش تولید دامان برخی محصولات پرفروش این شرکت نظیر پژو 206 و پژو 405 را نیز گرفت. همچنین ارزان ترین محصول ایران خودرو هم یعنی پژو روآ با چنان کاهش تولیدی در بازه زمانی مذکور روبه رو شد که شایعه توقف تولید آن نیز بر سر زبان ها افتاد. این در حالی است که به گفته مدیرعامل ایران خودرو، کاهش تولید برخی محصولات این شرکت، عمدی و در راستای تنظیم سبد تولید بوده است.
منطقی در این زمینه تاکید کرد: ما در سیاست تنظیم سبد محصولات خود، آنهایی را که حاشیه سودشان بیشتر است با افزایش تولید مواجه کرده و خودروهایی را نیز که مانند پژو روآ به حاشیه ضرر رسیده اند، کاهش تولید داده ایم.
منطقی با بیان اینکه ایران خودرو به رغم کاهش تولید طی سه ماه ابتدایی امسال و در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، 29درصد نقدینگی بیشتری را به دست آورده گفت: ما به لحاظ آنکه دارای محصولات وسیع و متنوعی هستیم، می توانیم با افزایش تولید محصولاتی که حاشیه سودشان بالا است، نقدینگی بیشتری ایجاد کنیم.
تجدیدنظر در نحوه تامین قطعات
این روزها بحث صرفه جویی در مصرف انرژی به موضوعی جهانی تبدیل شده و کشور ما نیز با وجود دارا بودن منابع عظیم انرژی، به تدریج در حال ارائه راهکار و به کارگیری قوانینی درخصوص بهینه کردن مصرف انرژی در کشور است. در این بین صنعت خودروسازی نیز به عنوان یکی از مصرف کننده های بزرگ انرژی به حساب می آید.
منطقی با اشاره به کاهش 10درصدی مصرف انرژی در شرکت متبوعش می گوید: ما از قدیم دارای کمیته انرژی در شرکت بوده و همواره میزان مصرف بخش های مختلف کارخانه را محاسبه می کردیم و در حال حاضر نیز به دنبال راهکارهای جدید برای کاهش هرچه بیشتر انرژی هستیم.
وی افزود: در برخی بخش ها مانند قطعات ریخته گری به رغم راندمان پایین مصرف انرژی بالا است به نحوی که تولید این قطعات که در گذشته مزیت به حساب می آمد هم اکنون به صرفه نیست.
وی با تاکید بر اینکه می توان در روش تامین این نوع قطعات تجدیدنظر کرد گفت: البته این تجدیدنظر، روی قیمت ها تاثیر می گذارد که بخشی از آن را می توانیم کنترل کنیم و بخش دیگرآن در، دست ما نیست.
فروش زمین های ایران خودرو
این روزها شرکت ایران خودرو با مشکلات مالی بسیاری دست و پنجه نرم می کند به طوری که مسوولان این شرکت مدتی است به صرافت فروش زمین های ایران خودرو افتاده اند تا به اعتقاد کارشناسان، بخشی از هزینه های مورد نیازشان را بدین واسطه تامین کنند. این در حالی است که منطقی در این زمینه با اشاره به اینکه موضوع فروش زمین های ایران خودرو به گونه ای که مطرح می شود، نیست، گفت: در واقع ما به دنبال ایجاد ارزش افزوده هستیم و قبول هم دارم که فروش زمین ها بدترین روش ممکن برای تحقق این هدف است. اما به هر حال مجمع عمومی شرکت در سال 85 به ما تکلیف کرد تا دارایی های غیر مولد را به مولد تبدیل کنیم و ما نیز ساده ترین روش یعنی همین فروش زمین ها را انتخاب کردیم.
ادغام ظاهر قشنگی دارد
حدود یک سال از طرح پیشنهادی مهرداد بذرپاش مدیرعامل سایپا مبنی بر ادغام خودروسازان می گذرد. طرحی که وی آن را تنها راه نجات صنعت خودروسازی کشور عنوان کرده و به رغم تاکید وزیر صنایع و معادن مبنی بر لزوم بسته شدن پرونده ادغام، هنوز هم به اجرای آن اصرار دارد. اما مدیرعامل ایران خودرو که تاکنون به صورت بی پرده در خصوص طرح پیشنهادی بذرپاش اظهارنظر نکرده بود، این بار کمی شفاف تر نظر خود را در مورد ادغام خودروسازان داخلی بیان کرد.
وی با اشاره به اینکه ادغام تنها ظاهر قشنگی دارد، گفت: بحث ادغام، بحثی جذاب به حساب می آید و همگان فکر می کنند اگر ایران خودرو و سایپا را روی هم بریزیم، اتفاقات بسیار جالبی خواهد افتاد. در حالی که فرآیند ادغام بسیار پیچیده بوده و به این سادگی ها نیست.
وی افزود: اینطور نیست که اراده کنید دو خودروساز بزرگ کشور را رویهم بریزید و نتیجه مثبتی از آن حاصل شود.
مدیرعامل ایران خودرو در ادامه تاکید کرد: اگر تمام ادغام های صورت گرفته در ایران را بررسی کنید دو اتفاق در همه آنها رخ داده است؛ اول آنکه همواره جزء کوچک تر که اتفاقا بخش تکنولوژیکی تر نیز بوده، از بین رفته و دوم آنکه ارزش افزوده، از دست رفته است.
منطقی ادامه داد: در عین حال که برخی در قبال طرح ادغام آن را اقدامی مناسب می دانند، به اعتقاد بنده این کار به دلیل پیچیدگی بسیارش، اگر توسط افراد کم تجربه انجام شود قطعا ضررش بیشتر از سود آن خواهد بود.
وی همچنین با تاکید بر اینکه ایران خودرو و سایپا به لحاظ آنکه هر دو زیر چتر حمایت سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران هستند، عملا از جنبه مدیریتی در یکدیگر ادغام اند،گفت: اگر قرار بود اتفاق خاصی در طرح ادغام رخ دهد، همین حالا هم که خودروسازها از لحاظ مدیریتی در یکدیگر ادغام هستند، رخ می داد که نداده است. از طرفی ادغام صور مختلفی دارد و الزامی نیست که دو شرکت را روی هم بریزیم، به هر حال می توانیم منابع مان را کنار یکدیگر گذاشته و با هم پیش برویم.
منطقی در عین با تاکید بر اینکه نمی گویم با ادغام مخالفم یا موافق، افزود: حرف بنده این است که اگر این طرح با مدیریت صحیح انجام نشود، مسلما نتیجه ای که به دست می آید، با هدف یکی نبوده و مانند معماری ساختمانی می ماند که اگر برنامه ریزی، دقت و مهارت در آن نباشد ممکن است پی را جای سقف بگذاریم و سقف را در زیرزمین!
قابل توجه پروفسورها!
برخی کارشناسان در طی شش سالی که از مدیریت منطقی در ایران خودرو می گذرد، همواره به طرح ها و پروژه های انجام شده در این شرکت انتقاد داشته و معتقد بودند بزرگترین خودروساز خاورمیانه به گسترش برند شرکت های خارجی تبدیل شده است که پروژه های مانند پژو 206 صندوق دار و پژو 405 SLX جزو این موارد قرار می گیرد. به اعتقاد این دسته از کارشناسان ایرن خودرو باید روشی ملی گرایانه را در طراحی و تولید محصول پیشه کرده و راه خود را از سایر خودروسازان داخلی جدا کنند این در حالی است که منطقی ظاهرا به این گفته ها اعتقادی ندارد.
وی در این زمینه گفت: در دنیا دو روش بنگاه داری موجود است یکی روش سود و زیان و دیگری روش نگاه به آینده. که ایران خودرو راه دوم را که اتفاقا سخت تر است و کسی دنبال آن نمی رود را برگزید.
وی ادامه داد: مدیران پیرو روش اول تنها به این فکر می کنند که دو سال کار کرده و کارنامه ای درخشان را از خود به جا بگذارند و پس از آن هر مدیر دیگری که آمد کار و روش خودش را دنبال کند در حالی که این روش غلط بوده و ما اگر می خواهیم به توسعه برسیم باید برای هفت سال آینده مان نیز برنامه ریزی کنیم.
مدیرعامل ایران خودرو با بیان اینکه در دوران مدیریت خود در این شرکت اشتباهی استراتژیک کرده گفت: اشتباه بنده اینجا بود که روی آینده سرمایه گذاری کردم. در واقع ما الان در حال کم کردن بخشی از بار و هزینه های آینده هستیم تا آیندگان، آینده روشنی داشته باشند. هرچند که در نهایت اشتباهات صورت گرفته به حساب ما نوشته می شود.
مدیرعامل ایران خودرو همچنین درباره هزینه های صرف شده برای طراحی محصولاتی چون پژو 206 صندوق دار گفت: اگر سبد محصولات ما را نگاه کنید متوجه خواهید شد که ایران خودرو طبق استاندارد محصولات مورد نیاز دو تا سه سال آینده را نیز طراحی و تولید کرده است. منطقی با بیان این که برخی از کارشناسان (پروفسورها) می گویند مشخص نیست ایران خودرو برای طراحی 206 صندوق دار چقدر هزینه کرده گفته ای غیرکارشناسی است، ادامه داد: این درست که ما با 200میلیارد هزینه این محصول را طراحی کرده و به تولید صنعتی رساندیم ولی اگر این هزینه مثلا 80میلیارد بود دیگر امکان توسعه محصول وجود نداشت.
شما می توانید با هزینه های کمتر محصولی را طراحی کنید ولی مطمئنا در ادامه به جایی نخواهید رسید.
صادرات خودرو توجیه ندارد!
اما در حالی که همواره صادرات به عنوان موضوعی در جهت رشد و توسعه صنعت به حساب می آید منطقی به صادرات خودرو در شرایط فعلی اعتقادی ندارد.
وی در این زمینه تاکید کرد: با توجه به بازار پرکشش ایران، صادرات خودرو هیچ توجیهی ندارد.مدیرعامل ایران خودرو افزود: در این بازار می توان هر محصولی را فارغ از درست یا غلط بودن طراحی و تولید آن عرضه کرد و اگر هم بخواهیم ایراد کار را برطرف کنیم آن قدر فضاسازی زیاد است که نمی توان نواقص را از یکدیگر تفکیک کرده و برطرف ساخت.
پانزده روز یکبار شایعه برکناری ام را می شنوم
مدیرعامل ایران خودرو از آن دسته مدیرانی است که معمولا یکی دو ماه یک بار شایعه رفتن وی از ایران خودرو به گوش می رسد.
این در حالی است که خود وی بازه زمانی این شایعه را پانزده روز یک بار می داند.
وی در این زمینه گفت: بنده هر پانزده روز یک بار شایعه برکناری ام را می شنوم و آن را نه تکذیب و نه تایید می کنم! به هر حال یک مدیر یا می تواند کار کند یا نمی تواند!
منطقی افزود: قسمتی از منبع این شایعات شما (رسانه) هستید و قسمتی دیگر هم دیگران!