تاريخ : پنج شنبه 7 شهريور 1387

دومين فيلم پرفروش تاريخ سينما / شواليه 600 ميليون دلاري

اولين بار در ماه مه 1939 بود كه موجودي به نام بتمن توسط باب كين و بيل فينگر در قالب داستاني مصور به خوانندگان آمريكايي معرفي شد و خيلي زود يعني چهار سال بعد در برابر دوربين توسط لوئيس ويلسون تجسد يافت.
بنا به سنت آن دوره اين اقتباس سينمايي شكل سريالي 15 قسمتي را داشت كه در 1946 با سريال 15 قسمتي ديگري دنبال شد. اين بار رابرت لاوري نقش بتمن/مرد خفاش را بازي مي كرد. اولين فيلم سينمايي در 1966 با شركت آدام وست به نمايش در آمد و سپس به توليد انيميشن يا انتشار داستان هاي تازه بسنده شد. در پايان دهه 1980 و آغاز رونق گرفتن انتقال قهرمانان مصور به روي پرده سينما در قالب فيلم هاي پرخرج و پرفروش، تيم برتون نسخه اي تازه و پيچيده با بازي مايكل كيتون ارائه كرد. بازگشت بتمن با ظهور بزرگ ترين دشمنش روي پرده-جوكر- همراه بود كه جك نيكلسون نقش وي را ايفا مي كرد. بازيگري شايسته براي ايفاي نقشي اهريمني كه توانست ادامه حضور قهرمان را روي پرده تضمين كند. سه سال بعد، تيم برتون يكي از بهترين دنباله سازي هاي تاريخ سينما را با نام «بتمن بازمي گردد» كارگرداني كرد كه در آن دني دويتو در نقش پنگوئن شرير به جنگ بتمن مي رفت. استقبال از اين فيلم باعث شد تا دو انيميشن بلند در سال آتي به نمايش در آيد. اما تيم برتون ديگر حاضر به ساخت قسمت ديگري نبود. سكان به دست جوئل شوماكر داده شد و وال كيلمر جاي مايكل كيتون را در هميشه بتمن گرفت. در 1997 دنباله ديگري با نام بتمن و رابين با شركت جورج كلوني توسط شوماكر ساخته شد و سپس به مدت 8 سال اين پروسه به بايگاني رفت. وقتي در سال 2005 كريستوفر نولان براي زدودن گرد و خاك از لباس هاي سياه بتمن برگزيده شد، به راحتي قابل حدس بود كه انتخاب وي از سر ضرورت، تزريق خون تازه اي در رگ هاي اين پروژه پول ساز است. نولان نه فقط بازيگري تازه و مناسب چون كريستين بيل را براي نقش اصلي فيلم برگزيد، بلكه قصه قهرمان تنهايش را از نو تعريف كرد و زواياي تاريك روح او را نيز روي پرده برد. استقبال منتقدان از بازيافت هنرمندانه اين پديده آن قدر مثبت بود كه تهيه كنندگان را براي خرج 180ميليون دلار جهت ساخت دنباله اي تازه با حضور بزرگ ترين دشمن وي-جوكر- ترغيب كند. حاصل اين سرمايه گذاري اينك روي پرده سينماهاي دنياست و فقط در آمريكاي شمالي بيش از 300ميليون دلار در گيشه به چنگ آورده است. برخورد منتقدان نيز همان طور كه تصورش مي رفت، بسيار خوب بوده و مرگ نابهنگام هيث لجر بازيگر نقش جوكر نيز به خودي خود تبديل به تبليغي براي فيلم شده است.
كريستوفر جاناتان جيمز نولان متولد 1970 لندن از اميدهاي امروز سينما از هفت سالگي با دوربين سوپر هشت پدرش شروع به فيلمسازي كرده، در رشته زبان و ادبيات انگليسي درس خوانده و اولين فيلم كوتاه اش به نام سرقت در 1996 ساخته كه به همراه دو فيلم كوتاه و سوررئاليستي ديگرش به نام هاي tarantella و doodlebug در جشنواره فيلم كمبريج به نمايش در آمده است. اولين فيلم بلندش تعقيب را در 1998 به طريقه سياه و سفيد ساخت ، اما دو سال بعد با يادگاري بود كه همه دنيا كشف اش كردند. فيلمي كه روايتي پر پيچ و خم همچون ذهن شخصيت اولش داشت كه حافظه كوتاه مدت خود را بر اثر ضربه اي از دست داده و با اين حال در صدد شكار قاتل همسرش بود. بي خوابي در 2002 با شركت آل پاچينو پذيرش همه جانبه او در هاليوود بود كه به ساختن فيلمي استوديوي مانند بتمن آغاز مي كند در 2005 با بودجه اي هنگفت انجاميد. فيلم بعدي او اعتبار/پرستيژ با حضور دو هنرپيشه اصلي فيلم بتمن[بيل و كين]از ديدگاه سبكي چيزي ميان بتمن و يادگاري بود و مانند بسياري از توليدات هاليوود امروز قصه اي محلي با تم هاي جهاني را روايت مي كرد. اما بازگشت شواليه سياه چيز ديگري است. فيلمي نه در سبك و سياق بي خوابي و يادگاري است و نه حال و هواي رازآلود تعقيب را دارد. شواليه سياه برگرداني تيره از قصه اي مصور است كه بايد قهرمان آن منجي مردم باشد و به جاي پليس ناتوان از برقراري نظم در برابر جنايتكاران از آنها محافظت كند. اما او خود نيز مشكلات و دلبستگي هايي دارد، حتي اگر يك ميليونر زاده باشد. بروس وين ميليونر و بتمن دو روي يك سكه اند، ولي همين دوگانگي و تضاد چيزي است كه جوكر روي آن انگشت مي گذارد. او به بتمن مي گويد تو شبيه مني و مرا كامل مي كني!
اين همان چيزي است كه در فلسفه شرق يين و يانگ ناميده مي شود. سياهي و سفيدي كه دايره حيات را به دو قسمت مساوي تقسيم كرده اند و بدون يكي ديگري بي معني است. اگر جوكر شيفته واقعي هرج و مرج است، بتمن نظم و ترتيب را دوست دارد و بايد اين بازي ميان آنها برنده واقعي و هميشگي نداشته باشد. در كنار اين تم وقتي با مضمون وجدان اجتماعي و فرديت روبه رو مي شويد، اهميت دو چهره بودن شخصيت هاي اصلي قصه را بيشتر و از نظر روانشناختي و جامعه شناختي بيشتر درمي يابيد. دنت، وين و جوكر يك مثلث متساوي الساقين هستند و در خور يكديگر و نمايندگان اركاني كه وجودشان حيات اجتماعي را مي تواند شكلي ديگر و نه لاجرم تازه ببخشد. اگر جوكر و ساديسم دروني او را نماينده شر مطلق بگيريم اشتباه كرده ايم. چه كسي از كودكي وي خبر دارد؟ چه كسي انگيزه هاي او را مانند بتمن و دنت درك مي كند؟ اين همان چيزي است كه نولان با كمي خساست از ما پنهان مي كند تا تعادلي به وضعيت قصه اش بدهد. در عوض موجودات ديگري مانند بتمن هاي قلابي ابتداي فيلم يا حضور كوتاه مدت مترسك به قصه اضافه مي كند تا بر وضعيت قهرمان اصلي فيلم نوري بيشتر بيفكند. اگر بتمن زاده دوران منع مشروبات الكلي و اوج گرفتن دسته جات تبهكاري و گانگستري در آمريكا بود، بتمن فعلي از دنياي پيچيده تري مي آيد. ماشين روز قيامت او بايد در خور مقابله با تبهكاران قرن جديد باشد. كساني كه به گاتام سيتي قانع نيستند و دايره فعاليت هايشان از مرزهاي آمريكا هم بيرون مي رود. بنابر اين بتمن نيز به دوستاني نياز دارد، كساني چون فاكس كه به خوبي در دل قصه جا افتاده اند. همين باعث مي شود تا فيلم از يك قصه پليسي معمولي دور شده و در قالب فيلمي مربوط به ماجراهاي بتمن به خوبي جا بيفتد. فضاي سرد و خاكستري كل فيلم هيچ نشاني از گرمي و نجات كامل به بيننده عرضه نمي كند، هر چند صحنه هاي اكشن نفس گيرش كه آدرنالين خالص توليد مي كنند براي لحظه اي دلش را خنك خواهد كرد.
كريستوفر نولان فيلمساز باهوش و با استعدادي است. حاصل كارش درون سيستم تجاري سينماي آمريكا نيز قابل سرزنش نبوده و بعيد است دچار لغزش شود. شكستن ركوردهاي گيشه نيز حاكي از تيزبيني و موقعيت سنجي اش دارد، اما با وجود لذت بردن از شواليه سياه به عنوان يك فيلم سرگرم كننده صرف و ماهرانه، ترجيح مي دهم يك فيلم كم خرج تر از او مانند تعقيب را دوباره ببينم. البته خيلي عظيمي از تماشاگران شواليه سياه كه به دليل پيچيدگي قصه و طولاني بودنش حاضر به تماشاي دوباره و
چند باره آن هستند، با من موافق نخواهند بود. شما چطور؟

«شواليه تاريكي» به «تايتانيك» نمي رسد
فيلم جديد بتمن به سرعت خود را به «تايتانيك» به عنوان پرفروشترين فيلم تاريخ سينما نزديك مي كند، اما كمپاني توزيع كننده «شواليه تاريكي» پيش بيني كرده فروش اين فيلم در آمريكاي شمالي نهايت 510 تا 520 ميليون دلار شود. هاليوود ريپورتر اعلام كرد حتي اگر «شواليه تاريكي» كريستوفر نولان به اين حد فروش دست پيدا كند، باز نمي تواند از «تايتانيك» جيمز كامرون پيشي بگيرد كه از دسامبر 1997 به نمايش درآمد و فروش آن در بازار آمريكاي شمالي 601 ميليون دلار شد. (با احتساب نرخ تورم هر دو فيلم فاصله بسيار با فيلم 4/1 ميليارد دلاري «بربادرفته» دارند).فيلم حماسي «تايتانيك» تنها در آمريكا موفق نبود، بلكه به لطف حضور لئوناردو دي كاپريو و كيت وينسلت و استقبال تماشاگران در سراسر دنيا فروش اين فيلم در سطح بين المللي حدود 2/1 و با احتساب عملكرد آن در آمريكا رقمي در حد 8/1 ميليارد دلار شد.
اكنون پس از حدود 10 سال «شواليه تاريكي» در قالب يك رقيب قدرتمند از راه رسيده و تنها در چهار هفته اول اكران 6/441 ميليون دلار در آمريكا و 5/263 ميليون دلار در سطح بين المللي فروش داشته است. با توجه به ركوردشكني هاي پي درپي فيلم جديد بتمن در چند هفته اخير خيلي ها اين احتمال را مطرح كردند بالاخره فيلمي پيدا شده كه مي تواند ركورد «تايتانيك» را جابه جا كند.اين نكته را نبايد از نظر دور داشت كه جريان نمايش فيلم ها در يك دهه اخير به لطف افزايش سينماهاي چند سالنه كاملا تغيير كرده كه اجازه مي دهد در يك سينما فيلم ها در دو يا چند سالن به نمايش درآيد و تعداد سينماهاي نمايش دهنده يك فيلم تا حدود 4000 يا حتي بيشتر افزايش پيدا كند.«شواليه تاريكي» و ديگر فيلم هاي مطرح اكنون در موقعيتي قرار دارند كه مي توانند در چند هفته نخست اكران به فروشي فوق العاده دست پيدا كنند. نمونه آن خود فيلم «شواليه تاريكي» است كه تنها در 10 روز اول نمايش به ركورد 8/318 ميليون دلار فروش دست پيدا كرد.
با اين توصيف چند نفر ديگر براي ديدن «شواليه تاريكي» به سينماها مي روند وقتي مي توانند اين فيلم و ستارگان آن شامل كريستين بيل به نقش مبارز نقابدار و هيث لجر فقيد در نقش جوكر را در خانه هاي خود ببينند؟ اين مساله تصادفي نيست كه در جدول فروش تنها فيلم ميان «شواليه تاريكي» و «تايتانيك» - «جنگ هاي ستاره اي» با 461 ميليون دلار فروش داخلي - نيز يك فيلم كلاسيك است. وقتي فيلم افسانه اي علمي جورج لوكاس سال 1977 اكران شد، حتي نوارهاي ويديوئي نيز فراگير نشده بود.