تاريخ : چهارشنبه 24 مهر 1387

توقف انتشار چک پول هاعامل رشد صفر درصدی سپرده ها

روز گذشته خبری به نقل از قائم مقام بانک مرکزی منتشر شد که براساس آن توقف رشد سپرده های بانکی در شش ماه اول امسال اعلام شد.

گرچه به عقیده حسین قضاوی علت این امر عدم وام دهی بانک ها در سال جاری بوده، اما کارشناسانی همچون عبدالناصر همتی مدیرعامل موسسه مالی و اعتباری سینا و فرید ضیاء الملکی سرپرست موسسه مالی و اعتباری توسعه توقف انتشار چک پول ها توسط بانک ها را یکی از مهم ترین عوامل توقف رشد سپرده های بانکی می دانند.
انتشار بدون پشتوانه چک پول ها از مهم ترین مشکلاتی بود که مظاهری رییس کل سابق بانک مرکزی در سال گذشته برای حل آن تاکید کرده بود و در سخنرانی احمدی نژاد رییس جمهوری نیز به آن اشاره شده بود.
این اشاره از آن جهت بود که اضافه برداشت بانک ها از بانک مرکزی رقمی حدود 13هزار و 200میلیارد تومان و چک پول ها نیز در حدود همین میزان بود و این امر با احتساب ضریب فزاینده پولی، باعث افزایش بیش از حد نقدینگی و به تبع آن نرخ تورم شده بود. بانک مرکزی نیز با احساس خطر ناشی از این بی انضباطی پولی بانک ها و با اعلام سه قفله کردن خزانه بانک مرکزی، طرحی را برای انتشار چک پول واحد بررسی و اجرا کرد که توانست در برابر سیل نقدینگی، سد محکمی باشد.
آخرین آمارها حاکی از حجم نقدینگی 170هزار میلیارد تومان است که به گفته قضاوی با کاهش مواجه بود و سیاست های بانک مرکزی باعث کاهش نرخ رشد نقدینگی از 39درصد در سال 85 به 7/27درصد در سال 86 شده است. این کاهش به عقیده قائم مقام بانک مرکزی نتیجه محتوم سیاست های بانک مرکزی و مدیریت منابع بانک ها است و نتایج مثبت آن در پرداخت وام های جدید در آینده ای نزدیک نمایان می شود.
با این اوصاف کاهش و توقف وام دهی بانک ها باعث توقف رشد سپرده های بانکی شده است.
البته به گفته همتی توقف رشد سپرده ها در بانک های دولتی بوده و این روند در بانک های خصوصی روندی افزایشی داشته که با گرفتن میانگین بین بانک های دولتی و خصوصی، توقف رشد سپرده ها نشان داده شده است.
در عین حال به عقیده وی خارج شدن چک پول ها از گردش که رقمی حدود 10درصد از منابع بانکی است باعث 10درصد افت منابع سیستم بانکی شده است.
وی سیاست های انقباضی بانک مرکزی و جلوگیری از اضافه برداشت بانک ها را نیز از جمله عوامل موثر بر این امر می داند.وی با بیان اینکه در سیستم بانکی تسهیلات از سپرده های بانکی یا از طریق اعتبارات بانک مرکزی پرداخت می شود، می گوید: با کاهش منابع در این بخش ها، قدرت تسهیلات دهی بانک ها و قدرت خلق پول نیز کاهش می یابد.
وی ادامه می دهد: به همین منظور بانک مرکزی نرخ سود سپرده ها برای بانک های دولتی و خصوصی را یکسان اعلام کرده است. در حالی که در گذشته بانک های دولتی می توانستند حداکثر تا 16درصد سود به سپرده ها پرداخت کنند.
وی معتقد است: این اختیار که بانک ها با اخذ مجوز نیز می توانند نرخ هایی بالاتر از نرخ سود اعلامی از سوی بانک مرکزی را پرداخت کنند به معنای آن است که بانک های خصوصی می توانند همچون گذشته نرخ های بالاتری بدهند.
به عقیده وی در حال حاضر رقابت بانک های خصوصی برای اعلام نرخ سود بالاتر برای جذب سپرده های بیشتر است.
بر اساس آخرین آمار ارائه شده از سوی محمود بهمنی که در زمان اعلام این آمار سمت دبیرکلی بانک مرکزی را بر عهده داشت، بانک های خصوصی 23درصد سپرده های سیستم بانکی را جذب کرده اند. به گفته وی، بانک های خصوصی در اثر رقابت و سرویس دهی مناسب توانستند ظرف چهار سال سهم چهاردرصدی سپرده های بانکی را به 23درصد برسانند.
به گفته وی، به رغم تعداد زیاد شعب بانک های دولتی بانک های خصوصی توانستند سرانه جذب سپرده به ازای هر یک شعبه را به 40میلیارد تومان برسانند، در حالی که این رقم در بانک های دولتی 6میلیارد تومان است.
در عین حال مانده سپرده ها نزد بانک های دولتی در پایان سال گذشته به یک میلیون و 407هزار و 494میلیارد ریال رسید و مانده تسهیلات اعطایی بانک های دولتی در همین مدت به یک میلیون و 490هزار میلیارد ریال رسیده است.
مانده سپرده ها نزد بانک های دولتی در سال های 84 و 85 به ترتیب 837هزار و 654میلیارد ریال و یک میلیون و 123هزار و 893میلیارد ریال بوده است.
به گفته قضاوی نیز بانک ها تا دو سال قبل 90درصد سپرده خود را صرف اعطای تسهیلات می کردند در حالی که امروز شاهدیم که این بانک ها بیش از 110درصد سپرده هایشان را تسهیلات می دهند.در عین حال توقف رشد سپرده های بانکی باعث شد تا رشد نقدینگی 9درصدی در 6 ماه اول سال گذشته، به صفردرصد در 6 ماهه ابتدای سال جاری کاهش یابد.
سرپرست موسسه مالی و اعتباری توسعه نیز معتقد است؛ رشد سپرده ها در شش ماه اول سال گذشته 9درصد بود.
به گفته وی در شش ماه اول سال گذشته حدود 128هزار میلیارد تومان سپرده بانکی در بانک ها بوده که رشد 9درصدی از این میزان، رقمی حدود 11هزار میلیارد تومان می شود.
در سال جاری حدود 13هزار میلیارد تومان مانده چک پول های بانک ها بوده که از سیستم بانکی خارج شده است.
وی ادامه داد: خروج این میزان چک پول همان دلیل عمده توقف رشد سپرده های بانکی است.
وی عدم تسهیلات دهی بانک ها را نیز دیگر دلیل توقف رشد سپرده ها می داند و معتقد است: کار بانک ها پرداخت تسهیلات است.